Amaca Uygun Ayakkabı Seçimi
İyi bir
ayakkabının bir çok görevi vardır. Ayakkabılar rahat, dayanıklı, koruyucu ve
yapılan aktiviteye uygun olmalıdır. İyi bir dağ ayakkabısı ayağa ve bileğe
yeterli desteği vermeli ve kaygan ya da bozuk zeminde iyi tutunabilmelidir. Ayağı taş
ve kayalardan koruyabilmeli ve aynı zamanda rahat yürüyebilecek kadar esnek
olmalıdır. Ayrıca ayağı kuru ve doğru sıcaklıkta tutabilmelidir. İyi bir dağ
ayakkabısının tüm bu gereksinimleri kişi için ortak bir noktada birleştirmesi
gerekir.
Doğru ayakkabı esnekliği arazinin durumuna ve taşınan çanta artı kişinin
ağırlığına göre değişir. Ayakkabınızı nispeten düz bir zeminde yürürken
kullanacak iseniz esnek bir bot tercih etmelisiniz. Fakat dağlık arazide daha bozuk bir
zeminde yürüyecek iseniz daha sert tabanlı ve bileğinize daha fazla destek veren bir
bot almanız daha doğru bir seçim olur. Ayrıca taşıyacağınız yük ya da kendi
vücut ağırlığınız fazla ise biraz daha sert botlar tercih etmelisiniz.
Araziye uyum açısından ayakkabının tabanı çok önemlidir. Dağcılık için
üretilmiş sert ve ağır botların daha iyi bir tutuş için daha derin dişleri
vardır. Bu, özellikle çamur veya kar kaplı dik yamaçları inerken kaymayı önler.
Kamp ve yürüyüş botlarında derinliği daha az olan farklı yapılarda dişler
kullanılır. Değişik ayakkabı üreticileri farklı tabanlar kullanırlar. En bilinen
ve en çok kullanılan tabanlardan biri Vibram dır. Vibram'ın farklı amaçlı
ayakkabılar ve koşullar için bir çok farklı desen ve malzeme sertliğinde tabanı
mevcuttur.
Dağ botlarında şoku emmesi amacıyla farklı malzemeler kullanılır. EVA en yaygın
olarak kullanılan, hafif ve maliyeti düşük bir malzemedir. Poliüretan ise daha
pahalı olmasına karşın EVA'ya göre daha dayanıklıdır. Dağ ayakkabılarında üst
bilek kısmının görevi ayağı rahat bir şekilde botun içinde tutmak, desteklemek ve
hava şartlarından korumaktır. Bu kısımlarında genelde su geçirmezlik işlemleri
uygulanmış deri kullanılır. Kalın deriler daha sert olduğu için daha iyi bir koruma
ve bilek desteği verir ve daha dayanıklıdırlar. Daha ince deriler ise botun daha rahat
ve daha esnek olmasını sağlar. Ayrıca botun etrafına eklenilen lastik şerit bant da
(Çarşak bandı) ayağı ve dikişleri dış etkenlerden korur ve su geçirmezliği
arttırır. Ayakkabıda mümkün olduğunca az dikiş olması ve tek parça deriden
üretilmiş olması su geçirmezlik açısından dikkat edeceğiniz noktalardan biridir.
Süet ve kumaş botlar da yazın ve kuru iklimlerde veya şehirde kullanılmaya uygun
botlardır. Bu botlarda kumaş olarak kullanılan. Cordura kumaş, sentetik ve dayanıklı
bir kumaştır. Bu botların avantajları deri olanlara göre daha rahat ve hafif
olmaları ve daha iyi nefes almalarıdır fakat su geçirmezlikleri daha azdır ve ayağa
daha az destek verirler. Genel olarak patikalarda yapılacak günübirlik yürüyüşler
için uygundurlar.
Cordura botları daha su geçirmez yapmak için Gore-tex gibi nefes alabilen bir astar
kullanılan ayakkabılar da üretilmiştir. Gore-tex su buharının içeriden dışarıya
çıkmasına izin veren fakat suyun içeriye girmesini engelleyen bir zar tabakasıdır.
Alacağınız ayakkabının iç yüzey astarı da dikkat edeceğiniz başka bir detay
olabilir. Yumuşak bir iç yüzey sağlamak için astar malzemesi olarak yumuşak ince
deri ya da sentetik bir malzeme kullanılabilir. Astar olarak kullanılan sentetik
malzemelerin dayanıklı olması, şeklini çabuk kaybetmemesi, hava ve nem geçirmesi,
kolay kuruması ve koku tutmaması dikkat edebileceğiniz özelliklerdir.
Alacağınız bota karar verirken ağırlığını da göz önüne almalısınız.
(Ayaklarda taşınan ekstra bir kilogram yük aşağı yukarı sırtta taşıdığımız
beş kilograma eşittir.) Bu yüzden bot seçerken ağır botların güvenliği ve
koruması ile hafif botların esnekliği arasında bir seçim yapmanız gerekecektir.
Tabanla üst kısmı birleştirmek metodu da akla gelen diğer bir dikkat edilecek
noktadır. Birleştirme metodları olarak yapıştırma veya dikiş yöntemlerinden biri
kullanılır. Yapıştırma metodu botun maliyetini düşürmekle birlikte çok daha az
dayanıklıdır. Dikişli botlarda ise dikişlerin çift sıra olması botun daha
dayanıklı olmasını sağlar
|
